Hempel – farby techniczne i morskie

Czym są farby Hempel i do czego służą?

Hempel to marka kojarzona przede wszystkim z powłokami ochronnymi dla przemysłu, infrastruktury, energetyki, offshore i marine, a nie z typową farbą dekoracyjną do salonu. Jej produkty projektuje się tam, gdzie zwykła emalia lub farba akrylowa nie wystarcza: na stalowe konstrukcje, kadłuby, pokłady, rurociągi, zbiorniki, hale, mosty, elementy portowe, maszyny i powierzchnie narażone na wilgoć, sól, ścieranie oraz promieniowanie UV.

Różnica między farbą techniczną a dekoracyjną farbą ścienną nie polega wyłącznie na cenie. W powłokach Hempel kluczowe są rodzaj żywicy, zawartość części stałych, odporność chemiczna, przyczepność do podłoża i wymagana grubość suchej powłoki, czyli DFT. Dla farby ściennej ważne są krycie, zmywalność, połysk i kolor. Dla systemu antykorozyjnego ważniejsze jest, czy po 10-15 latach stal nadal będzie odizolowana od tlenu, wody i chlorków.

Najczęściej spotykane linie to Hempadur, czyli powłoki epoksydowe, Hempathane, czyli nawierzchnie poliuretanowe, Hempalin, czyli produkty alkidowe, oraz rozwiązania cynkowe AvantGuard stosowane w ochronie antykorozyjnej stali. W praktyce nie dobiera się jednej puszki „na wszystko”, lecz system: grunt, warstwę pośrednią i nawierzchnię.

Z perspektywy Centrum Kolorów kolor RAL pozostaje istotny, szczególnie przy bramach, ogrodzeniach, konstrukcjach widocznych na elewacji czy elementach łodzi. Najpierw trzeba jednak określić podłoże, klasę korozyjności, oczekiwaną trwałość i metodę aplikacji. Dopiero potem wybiera się odcień, połysk i strukturę. Pomocne są tu kolory RAL do bram i ogrodzeń, ale ekran monitora nie zastąpi fizycznego wzornika, bo ten sam RAL w połysku, półmacie i macie może wyglądać inaczej.

Rodzaje farb technicznych Hempel

Farby techniczne Hempel można podzielić według rodzaju spoiwa i funkcji w systemie. Najważniejsze są powłoki epoksydowe, poliuretanowe, alkidowe, grunty cynkowe i specjalistyczne powłoki marine. Każda z nich pełni inną rolę, dlatego pytanie „jaka farba Hempel jest najlepsza” trzeba zastąpić pytaniem: do jakiego podłoża, środowiska i czasu eksploatacji?

Hempadur to grupa produktów epoksydowych. Epoksyd daje bardzo dobrą przyczepność, wysoką odporność mechaniczną i odporność na wiele substancji chemicznych: oleje, paliwa, słabe kwasy, zasady, detergenty i okresowy kontakt z wodą. Często stosuje się go jako grunt lub warstwę międzywarstwową. Jego słabszą stroną jest odporność na UV. Na słońcu epoksyd może kredować, czyli matowieć i tracić estetykę, choć nadal może pełnić funkcję ochronną.

Hempathane to powłoka poliuretanowa, zwykle stosowana jako warstwa nawierzchniowa. Poliuretan lepiej znosi promieniowanie UV, wolniej traci połysk i kolor, dlatego jest wybierany tam, gdzie konstrukcja ma nie tylko przetrwać, ale też dobrze wyglądać. To typowy wybór na widoczne elementy stalowe, bramy, maszyny, zbiorniki, balustrady i konstrukcje zewnętrzne w kolorach RAL.

Hempalin reprezentuje produkty alkidowe. Alkidy są prostsze w użyciu, często tańsze i wystarczające do lżejszych zastosowań, ale w środowisku wilgotnym, zasolonym lub przemysłowym nie dorównują systemom epoksydowo-poliuretanowym. Mogą sprawdzić się przy mniej obciążonych elementach warsztatowych, prostych konstrukcjach stalowych i renowacjach, gdy nie projektuje się trwałości na poziomie systemów C4 lub C5.

Grunty cynkowe i pigmenty antykorozyjne pełnią rolę pierwszej bariery dla stali. Cynk może działać protekcyjnie, czyli chronić stal elektrochemicznie, ale nie zastępuje całego systemu. Grunt cynkowy bez odpowiedniej warstwy pośredniej i nawierzchniowej może szybciej ulec zabrudzeniu, porowatości lub uszkodzeniu. Wysokiej jakości farba antykorozyjna do metalu zawsze powinna być rozpatrywana jako część układu warstw.

Praktyczne przykłady są proste. Balustrada przy domu: grunt epoksydowy i poliuretan w RAL 7016. Brama stalowa: grunt antykorozyjny, międzywarstwa epoksydowa i nawierzchnia UV. Konstrukcja hali: system dopasowany do C3 lub C4. Pomost nad wodą: system cięższy, często C5. Element łodzi: produkt z linii marine zgodny z kartą techniczną producenta. Posadzka w warsztacie: epoksyd dobrany do ścierania, paliw i olejów. W większości takich przypadków system obejmuje 2-4 warstwy, a nie jedną farbę uniwersalną.

Farby morskie i ochrona antykorozyjna

Farby morskie pracują w jednym z najtrudniejszych środowisk dla powłok. Sól morska przyspiesza korozję, wilgoć utrzymuje elektrolit na powierzchni stali, promieniowanie UV degraduje spoiwa organiczne, a piasek, liny, odbijacze i ruch pieszy powodują ścieranie. Do tego dochodzą cykle mokro-sucho, szczególnie groźne dla konstrukcji portowych, pokładów, relingów i elementów znajdujących się w strefie rozbryzgów.

Językiem projektowania takich zabezpieczeń jest PN-EN ISO 12944. Norma opisuje ochronę konstrukcji stalowych przed korozją za pomocą systemów malarskich i wprowadza klasy korozyjności: C2, C3, C4, C5 oraz CX. W praktyce domowej najczęściej mówi się o C3 i C4, natomiast środowisko morskie oraz przemysłowe może wymagać klasy C5-M lub CX. Klasa korozyjności C5 oznacza bardzo wysoką agresywność środowiska, a CX dotyczy warunków ekstremalnych, typowych dla offshore, stref tropikalnych, wysokiego zasolenia lub intensywnej kondensacji.

Trwałość systemu w ISO 12944 nie jest gwarancją producenta. Oznacza przewidywany okres do pierwszej większej renowacji przy prawidłowym przygotowaniu podłoża, aplikacji i eksploatacji. Kategorie trwałości obejmują między innymi low, medium, high i very high. W uproszczeniu system o trwałości high projektuje się zwykle na dłuższy okres niż system medium, ale realny wynik zależy od grubości powłoki, jakości czyszczenia, narożników, spoin, uszkodzeń mechanicznych i kontroli aplikacji.

Orientacyjnie w systemach średnich i ciężkich stosuje się suche grubości powłoki rzędu 160-320 mikrometrów, choć dokładne wartości zawsze wynikają z karty technicznej Hempel Product Data Sheets i projektu zabezpieczenia. Prosty system C3 może mieć dwie warstwy po 80 mikrometrów DFT. Cięższy układ C5 może wymagać trzech warstw, na przykład gruntu cynkowego 60-80 mikrometrów, epoksydu 120-160 mikrometrów i poliuretanu 50-80 mikrometrów. Przy konstrukcjach offshore wartości mogą być jeszcze wyższe.

Pomiar DFT nie jest formalnością. Inspektorzy powłok korzystają z mierników magnetycznych, a przy świeżej warstwie także z grzebieni do pomiaru grubości mokrej. Jeżeli farba została rozciągnięta zbyt cienko, powłoka może mieć 40 mikrometrów zamiast projektowanych 80. To podwaja ryzyko szybszej korozji, nawet jeśli kolor wygląda równomiernie.

Badania w mgle solnej są przydatne, ale trzeba je czytać ostrożnie. Test solny pozwala porównywać systemy w powtarzalnych warunkach laboratoryjnych, jednak nie odtwarza całego życia powłoki: UV, zmian temperatury, uderzeń, naprężeń, zabrudzeń, alkaliczności betonu ani błędów wykonawczych. Dlatego materiały AMPP i programy inspekcji powłok kładą duży nacisk na przygotowanie powierzchni, pomiar profilu chropowatości, kontrolę punktu rosy i dokumentowanie DFT.

Przygotowanie podłoża i aplikacja

Najlepsza farba techniczna nie zadziała na brudnej, tłustej lub wilgotnej powierzchni. Przygotowanie stali pod farby Hempel zaczyna się od usunięcia oleju, smarów, soli, pyłu, starej łuszczącej się powłoki i luźnej rdzy. Dopiero potem dobiera się metodę czyszczenia: ręczną, mechaniczną albo strumieniowo-ścierną. Szczegółowo opisuje to temat jak przygotować metal do malowania.

Dla systemów wysokiej trwałości na stali standardem jest często oczyszczenie do Sa 2,5. Oznacza to bardzo dokładne czyszczenie strumieniowo-ścierne, po którym powierzchnia jest niemal całkowicie wolna od rdzy, zgorzeliny i starych powłok. Powinna mieć też odpowiedni profil chropowatości, często w zakresie około 40-75 mikrometrów, zależnie od specyfikacji. Ten profil działa jak mechaniczne zakotwienie dla gruntu.

Przy renowacji ręcznej spotyka się stopnie St 2 i St 3. St 3 jest dokładniejszy, obejmuje intensywniejsze czyszczenie mechaniczne, na przykład szczotką drucianą, tarczą, szlifierką lub igłownikiem. Taki sposób może wystarczyć do mniej wymagających prac, ale nie zastąpi piaskowania przy systemach projektowanych na C4, C5 lub CX. Jeżeli na stali pozostaną sole chlorkowe, korozja może ruszyć pod powłoką mimo prawidłowej farby.

Na betonie znaczenie ma wilgotność, alkaliczność i wytrzymałość podłoża. Młody beton może mieć pH około 12-13, a nadmiar wilgoci może powodować pęcherze pod powłoką epoksydową. Przed malowaniem posadzek sprawdza się wilgotność, mleczko cementowe, pylenie i zanieczyszczenia olejowe. Przy aluminium potrzebne jest odtłuszczenie, zmatowienie i właściwy grunt poprawiający przyczepność, ponieważ naturalna warstwa tlenku utrudnia wiązanie powłoki.

Punkt rosy decyduje o tym, czy powłoka zwiąże się z podłożem, czy z mikroskopijną warstwą wody. Zasada używana w praktyce powłokowej mówi, że temperatura podłoża powinna być zwykle co najmniej 3 stopnie C powyżej punktu rosy. Jeżeli stal ma 8 stopni C, a punkt rosy wynosi 7 stopni C, malowanie jest ryzykowne, nawet gdy powietrze wydaje się suche. Wilgotność względna, temperatura powietrza i temperatura stali powinny być zgodne z kartą techniczną produktu.

Farby techniczne można nakładać pędzlem, wałkiem lub natryskiem hydrodynamicznym. Pędzel jest dobry do krawędzi, spoin, śrub i poprawek. Wałek sprawdza się na małych powierzchniach, ale trudniej nim uzyskać wysoką i równą DFT. Natrysk hydrodynamiczny jest najpewniejszy przy dużych powierzchniach i grubych powłokach, ponieważ pozwala podać większą ilość materiału w kontrolowany sposób. Przykład: przy konstrukcji hali 300 m2 wałek może dać nierówne 60-90 mikrometrów, natomiast natrysk łatwiej utrzyma projektowane 120 mikrometrów na warstwę.

Najczęstsze błędy to za cienka warstwa, malowanie na wilgoć, brak doszczelnienia krawędzi, przekroczenie maksymalnego czasu przemalowania, dodanie zbyt dużej ilości rozcieńczalnika, mieszanie systemów różnych producentów i pomijanie proporcji składników. W produktach dwukomponentowych proporcje bazy i utwardzacza są krytyczne. Jeżeli karta techniczna podaje proporcję 4:1 objętościowo, dodanie „na oko” może zmienić twardość, połysk, czas schnięcia i odporność chemiczną.

Dobór farby Hempel w praktyce

Dobór farby Hempel warto oprzeć na sześciu pytaniach: jakie jest podłoże, jaka jest klasa środowiska, czy powierzchnia będzie narażona na UV, czy będzie kontakt z wodą lub solą, jakiej trwałości oczekujemy i jaki kolor RAL ma mieć nawierzchnia. Dopiero po tych odpowiedziach można sensownie liczyć zużycie, liczbę warstw i koszt wykonania. Pomocny będzie też temat ile farby na m2 metalu, bo farby techniczne rozlicza się przez wydajność teoretyczną, straty aplikacyjne i wymaganą DFT.

Do balustrady przy domu rozsądnym kierunkiem jest grunt epoksydowy i poliuretan nawierzchniowy. Jeżeli stal jest nowa i można ją wypiaskować, system będzie trwalszy. Jeżeli to renowacja starej balustrady, trzeba realistycznie ocenić, czy uda się usunąć rdzę z zakamarków. Sama farba morska na słabo przygotowaną powierzchnię nie rozwiąże problemu.

Do bramy wjazdowej farba morska może się nadawać, ale często jest technologiczną przesadą. Jeśli brama nie stoi w strefie nadmorskiej, nie ma kontaktu z solanką i można ją regularnie konserwować, dobre emalie antykorozyjne lub system przemysłowy klasy C3 bywają bardziej ekonomiczne. Produkty marine mają sens wtedy, gdy warunki są naprawdę agresywne albo inwestor oczekuje wysokiej trwałości i akceptuje koszt przygotowania.

W warsztacie lub garażu epoksyd sprawdza się na stalowych regałach, maszynach i posadzkach, ale dobór zależy od obciążenia. Innej powłoki wymaga posadzka z ruchem samochodowym, innej blat roboczy, a innej rama kompresora. Przy kontakcie z olejem, benzyną, płynem hamulcowym lub rozpuszczalnikami trzeba sprawdzić odporność chemiczną w karcie produktu, a nie opierać decyzji na samej nazwie „epoksyd”.

Kolor technicznej powłoki dobiera się z RAL lub NCS, ale należy pamiętać o połysku, rodzaju żywicy i podłożu. Poliuretan w RAL 9005 połysk będzie wyglądał inaczej niż półmatowy alkid w tym samym numerze. Ciemne kolory mocniej nagrzewają metal, co może zwiększać naprężenia powłoki. Jasne szarości lepiej pokazują zabrudzenia, ale mniej się nagrzewają. Przy decyzji między systemami warto porównać temat farba epoksydowa czy poliuretanowa, bo epoksyd i poliuretan odpowiadają za inne cechy użytkowe.

Najczęściej zadawane pytania

Czy farby Hempel można stosować na ogrodzenie?

Tak, ale trzeba dobrać pełny system do stali, a nie samą farbę nawierzchniową. W praktyce najczęściej stosuje się grunt antykorozyjny i warstwę odporną na UV w kolorze RAL. Przy ogrodzeniu zewnętrznym ważne są krawędzie, spawy, miejsca cięcia i dolne partie profili, gdzie najdłużej utrzymuje się wilgoć.

Czym różni się Hempadur od Hempathane?

Hempadur to zwykle powłoka epoksydowa o wysokiej odporności chemicznej i mechanicznej. Hempathane to powłoka poliuretanowa, częściej używana jako warstwa nawierzchniowa odporna na UV, kredowanie i utratę koloru. W jednym systemie epoksyd może odpowiadać za ochronę, a poliuretan za estetykę i trwałość koloru.

Czy farba morska jest zawsze lepsza od zwykłej?

Nie zawsze. Farba morska jest projektowana do agresywnych środowisk, ale wymaga dobrego przygotowania podłoża, odpowiedniej grubości powłoki i kontroli aplikacji. Przy prostych pracach domowych może być nieopłacalna, szczególnie gdy nie ma możliwości piaskowania lub natrysku.

Co oznacza Sa 2,5 przy malowaniu stali?

Sa 2,5 oznacza bardzo dokładne oczyszczenie strumieniowo-ścierne powierzchni stali. Ten poziom przygotowania jest typowy dla trwałych systemów antykorozyjnych. Po czyszczeniu stal powinna być wolna od widocznej rdzy, zgorzeliny i luźnych zanieczyszczeń, a jej profil chropowatości powinien pasować do gruntu.

Czy Hempel ma farby w kolorach RAL?

Wiele powłok nawierzchniowych można dobrać w kolorach RAL, ale dostępność zależy od produktu i dystrybutora. Kolor należy potwierdzić na wzorniku, bo połysk, rodzaj żywicy, grubość warstwy i oświetlenie wpływają na odbiór barwy. Przy powłokach technicznych kolor wybiera się po ustaleniu systemu ochronnego.

Ile warstw farby technicznej potrzeba?

Najczęściej są to 2-4 warstwy: grunt, warstwa międzywarstwowa i nawierzchnia. Dokładna liczba zależy od klasy korozyjności, wymaganej grubości suchej powłoki, metody aplikacji i specyfikacji producenta. Dla lekkich warunków wystarczy prostszy system, a dla C5 lub CX potrzebny jest cięższy układ o większej DFT.

Przeczytaj również

• Gruntowanie ścian przed malowaniem – jak robić
• Harmonogram malowania mieszkania

Redakcja centrumkolorow.pl

Redakcja centrumkolorow.pl to zespół autorów specjalizujących się w temacie: budownictwo i kolory. Przygotowujemy konkretne, sprawdzone i aktualne treści, które realnie pomagają naszym czytelnikom.